Đảm bảo an ninh năng lượng song hành với mục tiêu phát thải ròng bằng “0”

Chiều ngày 15/1/2026, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương tổ chức Diễn đàn khoa học về xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long chúc mừng Diễn đàn.

Phát biểu tại Diễn đàn, TS. Trịnh Quốc Vinh, Ủy viên Hội đồng khoa học Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương nhận định ngành năng lượng Việt Nam đang trong giai đoạn bản lề khi phải giải quyết đồng thời bài toán an ninh năng lượng và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đây là quá trình chuyển đổi sâu sắc về tư duy quản trị, cấu trúc thị trường và công nghệ thay vì chỉ là những điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần.

Theo TS. Trịnh Quốc Vinh, giai đoạn 2024-2025 đánh dấu bước chuyển rõ rệt từ tư duy lập quy hoạch sang quản trị thực thi quy hoạch, nhất là khi Quy hoạch điện VIII và Kế hoạch thực hiện đã tạo ra hành lang pháp lý phức tạp với yêu cầu tối ưu hóa chi phí trong bối cảnh giá nhiên liệu thế giới biến động và áp lực tài chính lớn lên các doanh nghiệp trụ cột.

Trong tầm nhìn dài hạn, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh xác định điện khí LNG, điện gió, thủy điện tích năng và điện mặt trời mái nhà là các trụ cột chính, hướng tới lộ trình loại bỏ điện than vào năm 2050. Đồng thời, Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa các lĩnh vực mới như hydro xanh, amoniac xanh và dự kiến tái khởi động chương trình điện hạt nhân sau năm 2035 nhằm bảo đảm nguồn điện nền sạch và ổn định.

Để đạt được mục tiêu chuyển đổi năng lượng hiện đại và bền vững, TS. Trịnh Quốc Vinh nhấn mạnh cần hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án trọng điểm và củng cố năng lực tài chính cho các doanh nghiệp ngành điện. Bên cạnh đó, việc đầu tư mạnh vào khoa học công nghệ được xem là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh năng lượng song hành bền vững với tăng trưởng kinh tế và các cam kết về môi trường.

Cũng trong khuôn khổ Diễn đàn, các chuyên gia trong và ngoài nước, đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp cùng các tổ chức quốc tế đã thảo luận về các nội dung: điều phối năng lượng dựa trên trí tuệ nhân tạo, hiện đại hóa lưới điện bằng mô hình số, chuyển giao công nghệ và mô hình đầu tư cho hệ thống năng lượng trong bối cảnh chuyển dịch xanh.

Phát biểu kết luận Diễn đàn, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương Nguyễn Văn Hội khẳng định, thông qua các bài tham luận và thảo luận, Diễn đàn đã lắng nghe nhiều phân tích, đánh giá toàn diện từ các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Những ý kiến đóng góp đã góp phần làm rõ bức tranh tổng thể về cơ hội và thách thức của quá trình chuyển dịch năng lượng, cũng như các giải pháp thúc đẩy xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng.

Thứ nhất, về nhận thức và lý luận, các nhà khoa học và chuyên gia đã cung cấp nhiều góc nhìn mới mẻ, sâu sắc về xu hướng công nghệ trong lĩnh vực năng lượng. Các ý kiến đã thống nhất nhận định rằng, chuyển giao công nghệ không phải là con đường một chiều từ nước ngoài vào Việt Nam, mà phải được đặt trong tổng thể quá trình hợp tác, nghiên cứu và nội địa hóa, nhằm từng bước xây dựng nền tảng năng lượng tự chủ.

Thứ hai, về phương diện thực tiễn và thị trường, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư đã thẳng thắn chỉ ra những “điểm nghẽn” cụ thể liên quan đến quy trình thủ tục, cơ chế giá và huy động vốn. Viện trưởng nhấn mạnh, những phản ánh xuất phát từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh chính là nguồn “chất liệu” quý giá, giúp các cơ quan quản lý nhà nước có thêm cơ sở để rà soát, điều chỉnh chính sách, bảo đảm phù hợp hơn với yêu cầu và điều kiện thực tế hiện nay.

Thứ ba, về sự kết nối, Viện trưởng Nguyễn Văn Hội cho rằng, để các cơ chế, chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa “ba nhà”: Nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp. Đây được xem là mối liên kết then chốt, có ý nghĩa quyết định trong việc thúc đẩy xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng theo hướng thực chất và hiệu quả.